Worm inspireert tot nieuwe behandeling overgewicht

Een voorheen onbekende mutatie in een rondworm zou gebruikt kunnen worden in nieuwe behandelingen tegen overgewicht.

Caenorhabditis elegans is een wormpje van slechts een millimeter lang dat veel gebruikt wordt in biologisch onderzoek. Het bijzondere van C. elegans is dat het in tijden van schaarste een vorm van schijndood ondergaat, ook wel dauer genoemd. In dit stadium verandert zijn metabolisme op drastische wijze, omdat alle functies die energie vereisen uitgezet worden. Door processen zoals de celdeling en de voortplanting op een extreem laag pitje te zetten, kunnen ze zes maanden zonder voedsel leven. Om te overleven, halen de wormen hun energie uit hun vetvoorraad die ze in speciale cellen aanleggen.

De genetisch afwijkende wormen die kortgeleden zijn gevonden, sterven echter binnen een week na het begin van hun ‘winterslaap’. Deze mutanten kunnen op de een of andere manier de celdeling niet stoppen, waardoor de onderzoekers ze in de gaten kregen. De oorzaak daarvan ligt in hun verkeerd afgestelde metabolisme. Hun vetvoorraad leggen ze keurig aan, maar zodra ze in dauer raken is deze na enkele dagen al uitgeput. Dit komt doordat zij een eiwit missen dat de activiteit van een belangrijk vetafbrekend enzym – lipase – blokkeert. Zonder dit eiwit kan het lipase zijn gang gaan en de totale vetvoorraad verbranden.

De wetenschappers pleiten voor verder onderzoek naar de enzymen die bij dit proces betrokken zijn. Vooral mensen met overgewicht vormen een interessante groep, omdat zij net zoals C. elegans vet opslaan. Bij hen kan het enzym de vetvoorraad echter niet herkennen, of de functie ervan is geblokkeerd. Men wil daarom onderzoeken of mensen een vergelijkbaar enzymsysteem als C. elegans bezitten, dat als doelwit zou kunnen dienen in de behandeling van vetzucht. Het is namelijk misschien mogelijk om het enzym aan zijn normale regulatie te laten ontsnappen. Indien dit selectief in vetweefsel zou lukken, hebben we er in de toekomst een perfecte vetverbrander bij. Mensen met overgewicht en diabetes zouden er veel baat bij kunnen hebben als leefstijlaanpassingen te weinig uithalen.