Rimonabant en vermageren

Al vanaf het eerste moment dat het middel in het nieuws kwam bestaat er een hype rond rimonabant (Acomplia of Zimulti). Ondanks dat er nog niemand kennis mee had gemaakt werd het middel al de hemel in geprezen. Zo stond een hele maandbijlage van het NRC-Handelsblad vol met het mirakel van rimonabant. Een onderzoek dat in het Journal of the American Medical Association verscheen bevestigt voor een deel dat rimonabant misschien wel het eerste werkelijk zinvolle medicijn zou kunnen zijn dat helpt bij vermageren (JAMA 2006;295:761). Maar er is toch ook reden tot twijfel bij het zoveelste wondermedicijnverhaal (JAMA 2006;295:826). Rimonabant werkt op het zelfde systeem als waar marihuana en hasj op werken. Mensen met overgewicht hebben namelijk een overactief cannabinoïdsysteem. Wie een joint rookt heeft ook zo’n overactief cannabinoïdsysteem en dat is merkbaar aan de enorme zin in gemakkijk verteerbaar eten: vla, snoepjes, koekjes. De ervaren coffeeshopbezoeker noemt dat ‘de munchies’. Sommige mensen lijken altijd de munchies te hebben en daardoor worden ze zo dik. Rimonabant onderdrukt die wens om altijd maar te eten. Ga je dan een dieet volgen en gebruik je tegelijkertijd rimonabant, dan val je meer af dan wanneer je uitsluitend een dieet volgt. Bovendien blijkt dat je als je na een jaar door dieet en medicijn verder niet meer afvalt, je niet onmiddellijk weer in gewicht aankomt zo lang je rimonabant blijft gebruiken. Er is namelijk ook iets gebeurd met het gedrag: je hebt minder trek en eet dus minder. Het werd onderzocht met 3000 te dikke mensen. Een positief aspect van het gebruik van het medicijn is dat mensen er niet alleen door afvallen, maar ze krijgen ook een smallere taille. Juist in die buikomvang schuilt een gevaar. Mensen met een goed gevulde buik hebben grotere kans op het krijgen van hart en vaatziekten. Na een jaar is twee derde van de proefpersonen 5% in gewicht afgenomen en bijna 40% van de proefpersonen verloor zelfs 10% van het gewicht (Lancet 2005;365:1389). Een nadere bestudering van de vier tot nu toe beschikbare onderzoeken naar effectiviteit en bijwerkingen laat zien dat het voordeel van het nieuwe medicijn een beetje tegenvalt (The Cochrane Library, online editie van 18 oktober 2006). In die vier onderzoeken werden bij elkaar de resultaten van gebruik bij 6600 mensen bekeken. Een deel kreeg een zware dosis (20mg per dag), een deel kreeg een lichte dosis (5mg per dag) en een deel kreeg nepmedicijn (placebo). Daar bleef het niet bij, want de mensen die aan het onderzoek deelnamen moesten ook dagelijks 600 calorieën minder eten dan ze gewend waren. Over de periode van een jaar waren de resultaten niet om opgewonden over te raken. Mensen die de zware dosis gebruikten ware gemiddeld 5 kilo lichter dan placebogebruikers en mensen die de lichte dosis slikten waren gemiddeld 1,35 kilo lichter. De buikomtrek was drie centimeter minder bij gebruikers van de zware dosis en anderhalve centimeter minder bij de lichte dosis. Bij de zware dosis waren er meer bijwerkingen, met name het centrale zenuwstelsel betreffend en ook psychiatrische klachten en maagdarmstoornissen. Bovendien haakte 40% van de mensen die aan het onderzoek meededen af.