Ephedra en efedrine voor vermageren

Kruidenproducten en voedingssupplementen zijn veilig. Dat denken we tenminste. In het Amerikaanse artsenblad The Journal of the American Medical Association vershceen in 2003 een artikel over het populaire vermageringsmiddel ephedra of efedrine (ook in Nederland uitermate populair), waaruit blijkt dat het in de eerste plaats niet zo geweldig effectief is en bovendien potentieel gevaarlijk (JAMA 2003;289:1537). De redactie van het vakblad vond het zo belangrijk dat het dit nu al op de website heeft geplaatst. Voor het onderzoek werden alle bekende studies en verslagen bij elkaar gezocht. Van de 530 artikelen die zo gevonden werden bleken er 52 onderzoeken en 63 verslagen van voldoende kwaliteit om te worden geanalyseerd. De resultaten waren duidelijk. Ephedra heeft een bescheiden effect bij het vermageren op de korte termijn, maar op lange termijn werkt het niet. Vervelender is dat blijkt dat gebruik van ephedra of efedrine bevattende producten een toegenomen kans geven op psychiatrische bijverschijnselen, op klachten van maag en darmen en op hartkloppingen. Die laatste bijwerking kan zeer dramatisch verlopen. De redactie van het Amerikaanse vakblad trok een zeer scherpe conclusie: ”De uitkomsten van deze analyse roepen twijfels op over de claims dat ephedra of efedrine bevattende kruidenproducten kunnen helpen bij vermagering op lange termijn, het handhaven van een gewenst gewicht of de atletische prestaties kan verbeteren. De resultaten suggereren ook sterk een toegenomen kans op ernstige bijwerkingen. Bovendien is het moeilijk om niet onder de indruk te raken van het aantal ernstige complicaties van hart en bloedvaten verbonden aan het gebruik van deze middelen.”

Het vervelendste is eigenlijk dat de overheid het op dit gebied zo sterk af laat weten. Dat komt omdat zulke producten niet onder de geneesmiddelenwet vallen, maar onder de warenwet. Van voedingsproducten hoeft nooit aangetond te worden of ze ‘effectief’ zijn, alleen maar of ze schoon bereid en afgeleverd worden. Dat gold voor de Amerikaanse overheid, maar helaas ook voor ons eigen Ministerie van VWS. Het hoeft toch niet jaren te duren voordat een behoorlijke wetgeving ontwikkeld wordt om te zorgen voor strikte veiligheidseisen voor kruidenproducten en voedingssupplementen.

In de Verenigde Staten volgde strengere regelgeving en al snel was ephedra verdwenen. Alleen via het internet verkochte producten kom je het nog wel eens tegen. Nederland volgde en ook in ons land is het niet meer te koop. Inmiddels zijn er weer allerlei andere vage middelen die wondereffecten claimen. Producenten van deze vermageringsmiddelen stapten over op een vervangende stof en kwamen uit bij de Citrus Aurantium of de bittere oranjeappel. In de Chinese traditionele geneeskunde wordt dat gebruikt om spijsverteringsproblemen te behandelen. Er zijn helemaal echter geen aanwijzingen dat het ook effectief is bij pogingen wat pondjes te verliezen. Wel zijn de potentiële risico’s bekend. Bittere oranjeappel bevat synephrine, dat net als ephedra verhoogde bloeddruk kan veroorzaken. Men mag daarom verwachten dat dit kruidenmiddel riskant is voor mensen die al iets aan hun hart hebben (Experimental Biology and Medicine, september 2004).