Schildklier schuldige van overgewicht

17-04-2008

Zelfs een ietwat lage hormoonafgifte van een overigens normale schildklier kan tot gewichtstoename leiden. Helaas is nog niet bekend wat een passende behandeling zou kunnen zijn.

De schildklier is gelegen aan de voorzijde van de hals, direct onder de huid onder de adamsappel. Deze vlindervormige klier scheidt schildklierhormonen af die aan het bloed worden afgegeven. De hormonen reguleren tal van vitale lichaamsprocessen, zoals de snelheid waarmee calorieën worden verbrand, groei, warmteproductie en spijsvertering. Soms raakt de werking van de schildklier verstoord, waardoor deze processen niet meer op hun normale niveau plaatsvinden. Een overactieve schildklier (hyperthyreoïdie) produceert te veel hormonen, wat zich uit in een versnelling van de lichaamsfuncties, waaronder gewichtsverlies ondanks toegenomen eetlust. Een verminderde activiteit van de klier (hypothyreoïdie) leidt daarentegen bij veel mensen tot gewichtstoename.

Bij een overactieve of traag werkende schildklier gaat het om duidelijke veranderingen van de hormoonafgifte die als abnormaal worden beschouwd. Een recente Amerikaanse studie suggereert echter dat zelfs variaties binnen de normale schildklieractiviteit verband houden met gewichtsveranderingen. Hiertoe hebben wetenschappers de schildklierfunctie van ruim 2.400 mannen en vrouwen onderzocht aan de hand van metingen die van 1983 tot 1987 en van 1987 tot 1991 zijn verricht. Met behulp van de TSH-test – een bloedtest die het gehalte Thyroid Stimulating Hormone meet – kon men bekijken of dit hormoon het lichaamsgewicht beïnvloedt. Zoals de naam al aangeeft zet dit hormoon de schildklier aan tot de productie van hormonen. Een hoog TSH-gehalte betekent dat de schildklier onder de maat werkt, een laag TSH-gehalte is een teken van overactiviteit.

Uit de gegevens bleek dat bij een (lichte) toename van het TSH-gehalte in het algemeen een stijging van het lichaamsgewicht kon worden vastgesteld. Bij vrouwen was dit effect het sterkst meetbaar: de proefpersonen met het hoogste TSH-gehalte kwamen in de onderzoeksperiode van 3,5 jaar gemiddeld maar liefst 2,3 kilogram aan. Voor mannen gold een gemiddelde maximale gewichtstoename van 1,3 kilogram.

Hoewel er normaalwaarden voor de schildklierfunctie bestaan, kunnen individuen dus verschillend reageren op kleine variaties. Tot nu toe is alleen een verband aangetoond tussen de schildklieractiviteit en gewichtstoename, dus dat het een kwestie is van oorzaak en gevolg is daarmee nog niet bewezen. Voor overgewicht zijn immers vele boosdoeners aan te wijzen en daar is de schildklier zeker niet de belangrijkste van. Welk aandeel de schildklier hier werkelijk in heeft, vereist daarom nog nader onderzoek.

Bron: Fox, C. Archives of Internal Medicine, 24 maart 2008; vol 168: pp 587-592; Weiss, R. Archives of Internal Medicine, 24 maart 2008; vol 168: pp 568-569