Oorzaak van overgewicht ligt in hersenen

22-09-2008

Overgewicht is niet alleen een kwestie van een ongezonde leefstijl. Ook een hersenafwijking kan mensen te veel laten eten, omdat de verleiding voor hen gewoonweg te groot is.

Het mechanisme in de hersenen dat gevoelens van genot reguleert, is mede verantwoordelijk voor het ontstaan van overgewicht. Dit stellen enkele onderzoekers van de Tufts University School of Medicine (TUSM). Zij hebben ontdekt dat een defect in het mesolimbische systeem in de hersenen de vatbaarheid voor overgewicht doet vergroten.

Het mesolimbische systeem is een complex van zenuwcellen die dopamine produceren, een chemische boodschapper die de emoties reguleert. De stof kan gevoelens van euforie opwekken en het is de belangrijkste neurochemische voorspeller van een drugsverslaving.  

De onderzoekers analyseerden het dopaminegehalte bij ratten met een aanleg voor overgewicht en bij ratten die hier resistent voor waren. Bij de vatbare ratten was dit gehalte 50 procent lager en ook na stimulering van de zenuwcellen bleek er beduidend minder dopamine vrij te komen.

Eerder onderzoek heeft laten zien dat voedselinname tot een verhoogde productie van dopamine leidt. Dit gebeurt in het hersengebied dat controle uitoefent op het genotaspect van eten. Een chronisch voedseltekort doet juist het dopaminegehalte verlagen vanwege een afname van het lichaamsgewicht. Daarom zou een toegenomen voedselinname als een poging kunnen worden gezien om een tekort aan dopamine aan te vullen. Dit zou ons begrip over de huidige overgewichtepidemie behoorlijk kunnen vergroten. Deze conclusie klopt namelijk met het feit dat dikke mensen minder centrale receptoren voor dopamine hebben. Deze verminderde gevoeligheid voor dopamine zou voor een minder verzadigd gevoel zorgen. Het gevolg is dat deze mensen meer eten dan ze nodig hebben.

Tot nu toe werd overgewicht ten dele gezien als het gevolg van een ongunstige stofwisseling. Wie namelijk minder calorieën verbrandt, zal deze omzetten in gewicht. Bovendien beperkte het hersenonderzoek zich tot de hersensystemen die betrokken zijn bij de energiebalans. Nu blijkt dat ook een soort gedragsstoornis ten grondslag kan liggen aan het probleem. De ‘eetverslaving’ van dikke mensen wordt nu echter meestal toegeschreven aan hun zwakte en gebrek aan zelfbeheersing. We zeggen al gauw ‘eigen schuld, dikke bult’, maar laten we dus zeer voorzichtig zijn met dit soort uitspraken.