Ontsteking stoppen tegen overgewicht

Een simpele verklaring voor het ontstaan van overgewicht bestaat niet. Wetenschappers zijn het met elkaar eens dat hier meer voor nodig is dan te veel eten en te weinig bewegen. De zoektocht naar andere oorzaken heeft zich uitgebreid naar vele gebieden, van erfelijke aanleg tot grote organen. Ook de hersenen werden met het onderzoek naar de functie van de hypothalamus niet vergeten. De hypothalamus is een amandelvormig hersengebied dat een immens aantal lichaamsfuncties reguleert, zoals de lichaamstemperatuur, je stemming en gevoelens van honger en dorst.
Amerikaanse onderzoekers hebben ontdekt dat de hypothalamus het ontstekingsproces in gang kan zetten, dat voor een toename van het lichaamsgewicht zorgt. Hiervoor moet een schakelaar of ‘master switch’  in de hypothalamus aangezet worden, genaamd IKK beta/MF kappa B. Deze staat meestal in een slaapstand, maar kan geactiveerd worden door chronische overvoeding. Dit mechanisme is ontdekt tijdens onderzoek met muizen die op een vetrijk dieet gezet werden. Hun master switch werd hierdoor geactiveerd, waarna zij dikker werden. Bovendien werden zij minder gevoelig voor insuline en leptine (hormonen die respectievelijk de bloedsuikerspiegel en het verzadigingsgevoel regelen).

In een ander experiment ondergingen muizen een genetische verandering, waardoor de master switch uitgezet kon worden. Deze muizen bleken behoorlijk beschermd te zijn tegen de ontwikkeling van overgewicht, ondanks het vette voedsel dat zij voorgezet kregen. Hoewel het onderzoek bij muizen is uitgevoerd, gaan de onderzoekers ervan uit dat bij mensen dezelfde effecten zouden optreden.

De volgende vraag ligt voor de hand: hoe krijgen we die schakelaar in de hypothalamus uit? Helaas kan dit niet zomaar, omdat ontsteking nu eenmaal broodnodig is om infecties tegen te gaan. Toch bieden de resultaten mogelijkheden voor een nieuwe strategie om overgewicht te behandelen. Hiervoor zal precies uitgezocht moeten worden hoe de master switch wordt gereguleerd. Tot die tijd moeten we het vooral op eigen kracht blijven proberen: gezonder eten en meer bewegen.

Al lang is bekend dat ondervoeding een rol speelt bij neiging tot overgewicht. Dat past een beetje bij wat hier gevonden is. Deskundigen hebben ook wel eens gesuggereerd dat perioden van zelfgekozen ondervoeding (aan de lijn, een dieet volgen) een dergelijk effect kunnen hebben en verantwoordelijk zijn voor het jojoën.