De waarheid over sterfte door overgewicht

11-01-2008

Studies uit het verleden stellen dat er een toegenomen sterfte bestaat als gevolg van overgewicht of obesitas. Recent onderzoek vertelt echter iets heel anders: de moderne dikke mens loopt veel minder gevaar dan we dachten.

De vrees om te dik te zijn is tegenwoordig niet meer weg te denken. We moeten oppassen voor de ‘wereldwijde overgewichtepidemie’ die de mens ongetwijfeld meer ziekten zal brengen, en zelfs de dood zou op de loer kunnen liggen. Wetenschappelijk onderzoek heeft ons immers met keiharde cijfers verteld dat dikkere mensen minder oud worden, dus wat valt hier nog tegen in te brengen?

Volgens een artikel van L. Bonneux en M. Reuser in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde geven de huidige wetenschappelijke inzichten rondom overgewicht en sterfte een totaal ander beeld dan dat wij momenteel kennen. Veel mensen vergeten namelijk dat ook wetenschappelijke gegevens kunnen verouderen. Recente analyses van nieuwe gegevens die zowel internationaal als in Nederland zijn uitgevoerd, hebben hiervoor de nodige bewijskracht geleverd. Hierbij is een grondige zoektocht uitgevoerd naar de relatie tussen de Body Mass Index (BMI) van enkele onderzoekspopulaties en het aantal sterfgevallen. De BMI geeft de verhouding weer tussen lengte en gewicht en is een maat voor overgewicht. Bij een BMI hoger dan 25 is sprake van overgewicht, hoger dan 30 betekent dat men obesitas heeft.

De resultaten zijn verrassend: men kan steevast concluderen dat overgewicht op middelbare en oudere leeftijd géén toegenomen sterfte veroorzaakt. Sterker nog, overgewicht gaat gepaard met een verlaagde sterfte. Bij ondergewicht en obesitas moet juist wel rekening gehouden worden met een verhoogde sterftekans. Het blijft vaststaan dat overgewicht een verhoogde sterfte veroorzaakt door diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Aan de andere kant is het hebben van overgewicht met het oog op genezing juist gunstig tijdens een periode van ziekte vergeleken met een normaal overgewicht of ondergewicht. Ook zorgt het, evenals lichte obesitas, voor een lagere sterfte door al bestaande hart- en vaatziekten, infectieziekten en aandoeningen aan de luchtwegen.

De belangrijkste oorzaak voor de verminderde sterfte door overgewicht is de flink dalende sterfte door hart- en vaatziekten. Sinds 1972 is in Nederland de sterfte als gevolg van deze aandoeningen gehalveerd, wat te danken is aan een combinatie van betere voeding, minder roken en de succesvolle behandeling van het gevaarlijke hartinfarct. Ook zijn de opsporing en de aanpak van de risicofactoren van hart- en vaatziekten met sprongen vooruit gegaan. Onder de risicofactoren vallen onder andere een hoge bloeddruk en een hoog cholesterolgehalte.

Dit alles zorgt ervoor dat ons denken over overgewicht als de ‘gezondheidskwaal van de toekomst’ grondig in de war wordt gegooid. Wat zal de norm voor een gezond gewicht moeten worden? Misschien is de grote vetvoorraad waar veel mensen tegenwoordig mee te maken hebben eigenlijk juist heel wenselijk en wordt dik zijn de nieuwe mode. Weg met de slanke dennen, rondingen zijn het helemaal!

Bron: L. Bonneux, M. Reuser; “Overgewicht en sterfterisico: geen samenhang tussen overgewicht op middelbare en oudere leeftijd en verhoogde sterfte”, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 2007; 151:2764-9.