Energievoedsel is van alle tijden
10-09-2008
Als je langs de schappen in de supermarkt loopt, zie je een groot aanbod van repen en drankjes die helpen je sportprestaties te verbeteren. Je zou haast denken dat deze energierijke voeding typisch van deze tijd is, maar het tegengestelde is waar.
Voedsel dat ons lichamelijk en mentaal versterkt, bestaat al sinds de oudheid en is in veel culturen een normaal verschijnsel. Als we de wetenschap mogen geloven, hebben sommige van de voedingswaren inderdaad effect. Van andere ontbreekt echter voldoende bewijs of is de beloofde werking zelfs klinkklare onzin.
In het oude Europa was het niet ongewoon dat sporters en soldaten speciaal voedsel aten. Tijdens de Middeleeuwen en de Renaissance geloofde men dat iemand de eigenschappen van een substantie kan overnemen door het te eten. Daarom was gekookt vlees (spieren) het favoriete voedsel onder degenen die wel wat spierkracht konden gebruiken. Vlees is een belangrijke bron van eiwitten, die inderdaad bijdraagt aan de opbouw van spiermassa.
De oude Grieken aten grote hoeveelheden gerstepap, omdat ze dachten dat de energie en het vet hen tegen verwondingen kon beschermen. Daarbij dronken ze veel wijn, dat hun zelfvertrouwen en moed moest vergroten. De koolhydraten in gerst zijn volgens de huidige wetenschap zeker goed voor je uithoudingsvermogen, maar wijn is geen ideale energiedrank, omdat het herstel van spierweefsel wordt belemmerd.
In Azië pakken ze het anders aan door soepen te bereiden met speciaal vlees of zeedieren, groenten en medicinale kruiden. Marathonlopers drinken bijvoorbeeld graag schildpaddenbouillon en sumoworstelaars zijn weer dol op chankonabe. Dit is een Japanse stamppot gemaakt van kip, vis, tofu, groenten, paddenstoelen, noedels en rijst. Van soepen is bewezen dat zij zeker geschikt zijn als sportvoedsel, omdat ze gemakkelijk verteerbare voedingsstoffen bevatten. Onderzoek naar en ons begrip van medicinale kruiden is op dit moment helaas nog beperkt.
Volgens de Indiase geneeskundige traditie hebben atleten een ‘vurig’ gestel. Daarom gebruikt men koelende, goed verteerbare, voedzame producten en kruiden om meer kracht en een beter uithoudingsvermogen te krijgen. Het sportersdieet bestaat daarom uit eiwitten, granen, amandelen en gekruide melk. De moderne wetensschap brengt hier tegenin dat eiwitten en vet in sommige zuivelproducten te langzaam worden verteerd, wat ze ongeschikt maakt als voedsel voor de wedstrijd. Daarentegen zijn eieren en graanproducten wel goede bronnen van eiwitten en koolhydraten.
In de huidige westerse wereld hebben we de traditie rond het energievoedsel voortgezet, maar dan zonder schildpaddensoep en vaten wijn. We zijn vooral gek op energiedrankjes, die al in de negentiende eeuw in Amerika gefabriceerd werden. Bekende namen van dit moment zijn onder andere Redbull en Gatorade, die in korte tijd een ongekend succes meemaakten. De dranken bevatten meestal mineralen, vitaminen, elektrolyten, aminozuren, cafeïne, kruiden en anti-oxidanten. Daarnaast zijn de energierepen niet meer weg te denken uit de sporterswereld. Beide soorten voeding kunnen zeker een energieboost geven, maar volgens experts zijn ze voor de normale sporter geen essentieel bestanddeel van de voeding. Ze kunnen zelfs onnodig veel calorieën, suiker en natrium bevatten. Bovendien zijn de elektrolyten vooral van belang voor sporters die meer dan een uur of in warm weer moeten zwoegen.
Er bestaat door de eeuwen heen dus een variëteit aan voeding die de sporter een handje kan helpen bij zijn prestaties. Niet iedere sport heeft echter dezelfde eetvoorschriften: duursporters hebben voornamelijk koolhydraten nodig, terwijl gewichtheffers meer eiwitten moeten eten. Verwacht in elk geval geen wonderen van een energiereepje, aan hard trainen heb je nog het meest.