Tussen dik en diabetes

05-02-2010

Overgewicht brengt gezondheidsrisico’s met zich mee. Hoewel de meeste mensen beginnen af te vallen omdat ze er leuker uit denken te zien als ze wat slanker zijn, is het natuurlijk wel mooi meegenomen als je gezondheid verbetert. Het traject is ongeveer als volgt. Overgewicht in de buikstreek geeft een grotere kans op diabetes type 2 en dat blijkt weer een aanzienlijk groter risico te geven op hart- en bloedvatziekten. Mensen denken echter niet in risico’s. Dat is zo vaag. Wat krijg je dan precies en wanneer dan wel? Ja, als je eenmaal diabetes hebt opgelopen, dan wil je wel, maar dat had je kunnen voorkomen. Was er maar iets dat wat eerder duidelijk maakt dat er problemen gaan komen.

Dat is er en artsen hebben dat het metabool syndroom genoemd. Dat is het moment waarop je lichaam een aantal belangrijke taken niet meer goed uitvoert, maar  je hebt er nog geen klachten van. Je alvleesklier is niet meer in staat om de ladingen suiker die uit de voeding vrij komen nog goed te regelen. Ongevoeligheid voor insuline wordt dat genoemd. Insuline, het hormoon dat het suiker moet regelen, slaagt daar niet meer in. Je lichaam is er ongevoelig voor geworden. Dat in combinatie met een lekker buikje en mogelijk andere risicofactoren zoals het onvermogen om de bloeddruk op gezond niveau te houden of het cholesterol laag te houden, wordt het metabool syndroom genoemd.

Het was een begrip dat flink ter discussie stond. Er waren verschillende definities van het metabool syndroom, hetgeen niet erg handig is. Iemand die het heeft zal er heus niet van schrikken en zo praktisch voor artsen bleek het ook niet te zijn. Alle losse verschijnselen van dit metabool syndroom voorspellen namelijk net zo goed dat je kans op een hart- en bloedvataandoening groter is. De belangrijke artsenorganisaties zijn bij elkaar gaan zitten en hebben vergaderd om tot één omschrijving te komen (Lancet 2010;375:181).

Ongevoeligheid voor insuline is het sleutelbegrip van het metabool syndroom. Dat is vast te stellen door bloed te prikken als je nog niets hebt gekeken en dan te bekijken hoe hoog het suiker in je bloed is. De andere factoren spelen daarbij natuurlijk nog steeds een rol. In combinatie met verhoogde bloeddruk is je risico namelijk groter en in combinatie met hoge bloeddruk en een hoog cholesterol nog groter.

Die ongevoeligheid voor insuline kun je aanpakken door af te vallen. Gewichtsverlies in combinatie met dagelijkse lichamelijke activiteit zijn de effectiefste manier om problemen later in je leven te voorkomen.