Ruiken en proeven

22-03-2010

Is het de manier waarop we ruiken en proeven, die ervoor zorgt dat we dik worden en diabetes krijgen? Voor dat laatste zijn er aanwijzingen. Onderzoek met muizen – te vinden in het wetenschappelijk tijdschrift Science Signaling van 11 maart 2010 – laat zien dat veranderingen in ons erfelijk materiaal daarvoor verantwoordelijk zouden kunnen zijn.

Het is misschien helemaal niet zozeer het eten zelf dat muizen, maar misschien ook mensen met suikerziekte de das om doet. Het is het feit door het ruiken en alleen maar proeven van voedsel er iets in het zenuwstelsel op gang komt dat al snel leidt tot het afgeven van hormonen en enzymen waardoor er meer insuline wordt afgescheiden. Het is deze zogenaamde hyperinsulinaemie die weer leidt tot lage glucoseniveaus en tot een hongerreactie.

We weten dat overgewicht kan leiden tot het metabool syndroom. Dat wil zeggen dat ons lichaam de grote hoeveelheden koolhydraten die we het aanbieden niet meer goed kan verwerken. Op tijd onze leefstijl aanpassen door minder suikers en minder gemakkelijke verteerbare koolhydraten (wit brood, rijst, aardappelen, pasta) te consumeren kan dat proces keren. Daarmee voorkomen we dat ons metabool systeem voortdurend teveel insuline produceert en zorgt voor het opslaan van vetten en daarbij nog een voortdurend hongergevoel.

Dat er een gen is (dus een stukje erfelijk materiaal) dat ervoor zorgt dat geur en smaak het lichaam al in een toestand brengt waarin dat hele proces op gang brengt (dus niet eens het eten zelf), is opvallend. Maar ook weer niet zo opvallend, want dat weten we eigenlijk al sinds Pavlov de experimenten met zijn hondjes deed. Als de hond bij het zien en ruiken van de biefstuk met heel zijn lichaam reageert - meer speeksel, meer maagsap, dus ook meer insuline – en als dat gecombineerd wordt met het tegelijkertijd laten klinken van een belletje, dan zal de reactie ook gaan optreden als er helemaal geen biefstuk is, maar alleen het belletje. Het gevolg is: belletje, enzymen en hormonen komen op gang, honger, en je gaat eten.

Wat is bij jou het belletje? Wij leren te eten. Bij bepaalde prikkels van buiten begint ons lichaam al. Geur en smaak spelen daarbij een belangrijke rol en nu blijkt dat het erfelijk is hoe sterk we daarop reageren. Bij muizen tenminste. Maar… de onderzoekers hebben na hun muizenexperimenten ook gekeken bij mensen en ontdekt dat die erfelijke verandering ook bij hen voorkomt.

Een excuus om de moed op te geven en te denken ‘het is erfelijk, dus ik kan er toch niets aan doen’? Nee dus. Je zult moeten leren wat bij jou het belletje is dat alles in gang zet en zorgen dat je niet in die omstandigheden komt. Bewust eten, je bewust worden van hoe je eet en wat jou tot eten aanzet.